Daha önce bu kelimeyi Duydunuz mu?
Kelime kökeni olarak Latincedeki “stagnum” (durgun su) kelimesinden gelir. Tuzlu su devrelerinde (özellikle denizcilikte kullanılan ana makine soğutma devrelerinde, jeneratör soğutma devrelerinde, hidrolik yağ soğutma devrelerinde, yangın hattında, ballast sistemlerinde, klima devrelerinde) suyun uzun süre hareketsiz kalması ciddi problemlere yol açar. Örneğin ana makinede cooler tıkanması sonucu hararet yükselmeye başlar, klima devresi ise ısısını atamadığı için termik korumasına düşer. Bu durum genelde mühendislikte akışkanlar mekaniğinde “stagnasyon” olarak adlandırılır ve birkaç ana etkisi vardır:
1. Korozyon (Paslanma) hızlanır
Tuzlu su zaten çok agresif bir ortamdır. Su akışta değilken:
- Oksijen dağılımı dengesiz olur
- Metal yüzeylerde lokal korozyon (pitting) başlar
- Özellikle çelik ve döküm parçalar hızlı aşınır
2. Tortu ve çamur oluşumu
- İçerideki partiküller çöker
- Boru diplerinde çamurlaşma olur
- Filtreler ve dar kesitler tıkanmaya başlar
3. Biyolojik oluşum (biofouling)
En kritik sorunlardan biri:
- Alg, bakteri ve midye larvaları çoğalır
- Zamanla “deniz canlısı tabakası” oluşur
- Bu da akışı daraltır ve ekipmana zarar verir
4. Koku ve gaz oluşumu
Kapalı ve hareketsiz ortamda:
- Anaerobik bakteriler devreye girer
- Hidrojen sülfür (çürük yumurta kokusu) oluşabilir
- Bu gaz hem zararlı hem de metale saldırgandır
5. Valf ve ekipmanların sıkışması
- Çekvalf, vana ve pompalar hareketsizlikten dolayı tutukluk yapar
- Lastik contalar yapışabilir veya sertleşir.
6. Su yapıcı membran tıkanması
- Bakteri oluşumu başlar
- Membranda kristalleşme oluşur
- 1 aydan uzun süre kullanılmayacaksa Kimyasal koruma yapılması gerekir.
Ne yapılmalı?
Bu tip sistemlerde genelde şu önlemler alınır:
- Belirli aralıklarla devreyi çalıştırıp sirkülasyon sağlamak
- Sistem boşaltılıp tatlı su ile yıkamak
- Gerekirse kimyasal koruma (inhibitör) kullanmak
- Filtre, strainers(süzgeç)’ı ve kinistini düzenli kontrol etmek
- Periyodik bakımları asla ihmal etmemek.
Yazan : Gürkan ULUSOY